ABD ve İsrail’in İran’a yönelik operasyonlarının ardından Hürmüz Boğazı’nda gemi trafiği durma noktasına geldi. Yaklaşık 1900 ticari gemi bölgede bekliyor.
Hürmüz Boğazı’nda yaşanan son gelişmeler, küresel ticaret ve enerji arzını doğrudan etkiliyor. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik askeri operasyonlarının ardından bölgede gerilim artarken, Basra Körfezi çevresinde yaklaşık 1900 geminin hareket edemediği bildirildi. Uluslararası denizcilik verilerine göre, gemilerin büyük bölümü güvenlik riski nedeniyle açıkta bekliyor.
Ne oldu?
Orta Doğu’da artan askeri gerilim, dünyanın en kritik enerji geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nda deniz trafiğini ciddi şekilde etkiledi. ABD ve İsrail kaynaklı saldırılar sonrasında İran’ın misilleme adımları, boğazdaki geçiş düzenini doğrudan değiştirdi. İran yönetimi, saldırılara destek veren ülkelere ait gemilerin geçişine izin verilmeyeceğini duyurdu.
Bu gelişmenin ardından, boğazdan geçiş yapmak üzere bölgede bulunan yüzlerce gemi ilerleyemedi. Denizcilik takip verilerine göre 20–22 Mart tarihleri arasında yaklaşık 1900 ticari gemi bölgede bekleme pozisyonuna geçti. Gemilerin büyük bölümü açıkta demirleyerek gelişmeleri izlemeye başladı.
Bekleyen gemiler arasında enerji taşımacılığı yapan tankerler dikkat çekti. Verilere göre bölgede 324 dökme yük gemisi, 315 petrol ve kimyasal ürün tankeri, 267 petrol ürünü tankeri ve 211 ham petrol tankeri bulunuyor. Ayrıca 174 konteyner gemisi, 177 genel kargo gemisi ve 98 LPG gemisi de bölgede bekleyenler arasında yer aldı.
Detaylar / Arka Plan
Bekleyen tankerlerde toplamda yaklaşık 190 milyon varil ham petrol ve petrol ürünü bulunduğu hesaplanıyor. Bu miktar, küresel enerji arzı açısından kritik bir seviyeye işaret ediyor. Yaşanan gelişmeler sadece bölgedeki ülkeleri değil, uluslararası lojistik ve taşımacılık şirketlerini de doğrudan etkiledi.
Almanya merkezli bir konteyner taşımacılığı şirketi, Basra Körfezi’nde bulunan 6 gemisinin güvenlik gerekçesiyle hareket edemediğini açıkladı. Bu durum, küresel tedarik zincirinde aksama riskini artırdı.
Öte yandan deniz taşımacılığı piyasasında da fiyat hareketleri dikkat çekti. Tanker taşımacılığında navlun ücretlerinde ciddi artışlar yaşandı. Son haftalarda kirli tanker taşımacılığı endeksi yaklaşık yüzde 49, temiz tanker taşımacılığı endeksi ise yüzde 78 oranında yükseldi.
Uzmanlara göre bu artışta yakıt maliyetlerindeki yükseliş, güvenlik riskleri ve şirketlerin uyguladığı ek ücretler etkili oldu. Hürmüz Boğazı’nın küresel petrol taşımacılığındaki kritik rolü, yaşanan aksamanın etkisini daha da artırıyor.
Normal şartlarda dünya genelinde deniz yoluyla taşınan petrolün yaklaşık yüzde 30’u bu boğazdan geçiyor. Alternatif güzergâhların mevcut yük hacmini karşılayacak kapasiteye sahip olmaması ise krizin etkisini büyüten faktörler arasında gösteriliyor.
Hürmüz Boğazı’nda yaşanan kriz, küresel enerji ve ticaret dengelerini doğrudan etkileyen kritik bir kırılma noktası haline geldi.