ABD’de gerçekleştirilen kapsamlı bir bilimsel araştırma, düzenli olarak yeterli uyumamanın yaşam beklentisini belirgin biçimde düşürdüğünü ortaya koydu. Çalışmaya göre uyku süresi, sigara kullanımından sonra yaşam süresiyle en güçlü ilişkiye sahip faktörlerden biri olarak öne çıkıyor.
Araştırma, Oregon Health & Science University (OHSU) bünyesinde yürütüldü ve sonuçları saygın bilimsel dergi SLEEP Advances’ta yayımlandı. Bulgular, yeterli uykunun sağlıklı ve uzun bir yaşam için sanılandan çok daha kritik bir rol oynadığını gösteriyor.
ABD Genelinde Geniş Ölçekli Veri Analizi
Araştırmacılar, ABD genelindeki ilçeleri kapsayan geniş bir veri seti üzerinden uyku alışkanlıkları ile yaşam süresi arasındaki ilişkiyi inceledi. Bu kapsamda, Centers for Disease Control and Prevention (CDC) tarafından 2019–2025 yılları arasında toplanan anket verileri, ilçe bazlı yaşam beklentisi istatistikleriyle karşılaştırıldı.
Elde edilen sonuçlar, uyku süresinin; beslenme alışkanlıkları, fiziksel aktivite düzeyi ve sosyal izolasyon gibi faktörlerden daha güçlü bir etkiye sahip olduğunu ortaya koydu. Araştırmada, yaşam süresi üzerinde uykudan daha etkili olan tek değişkenin sigara kullanımı olduğu vurgulandı.
Araştırmacılar Bulguların Gücüne Dikkat Çekti
Çalışmanın kıdemli yazarı ve OHSU Hemşirelik Okulu öğretim üyesi Andrew McHill, sonuçların beklentilerin ötesinde olduğunu ifade etti. McHill, uykunun yaşam beklentisiyle bu denli güçlü bir ilişki göstermesinin kendilerini dahi şaşırttığını belirtti.
McHill değerlendirmesinde,
“Uykunun önemli olduğunu biliyorduk ancak bu bulgular, insanların mümkün olduğunca her gece yedi ila dokuz saat uyumaya gerçekten öncelik vermesi gerektiğini açık biçimde ortaya koyuyor,” ifadelerini kullandı.
Araştırmanın büyük bölümünün, OHSU Hemşirelik Okulu bünyesinde faaliyet gösteren Uyku, Kronobiyoloji ve Sağlık Laboratuvarı’nda görev yapan lisansüstü öğrenciler tarafından yürütüldüğü belirtildi.
Uyku, Beslenme ve Egzersizin Önüne Geçti
Bilim dünyasında uzun süredir yeterli uykunun genel sağlık için vazgeçilmez olduğu kabul ediliyor. Ancak bu çalışma, yetersiz uykunun yaşam süresini öngörmede beslenme ve egzersizden daha güçlü bir gösterge olduğunu ortaya koymasıyla dikkat çekiyor.
McHill, “Sonuçlar sezgisel olarak anlaşılır olsa da, tüm analizlerde bu ilişkinin bu kadar net ve tutarlı biçimde ortaya çıkması dikkat çekiciydi,” değerlendirmesinde bulundu.
Eyalet Bazında İlk Kapsamlı İnceleme
Araştırma, ABD’nin tüm eyaletlerinde uyku süresi ile yaşam beklentisi arasındaki ilişkiyi yıllar bazında ele alan ilk kapsamlı çalışma olma özelliğini taşıyor. Analizlerde, Amerikan Uyku Tıbbı Akademisi ve Uyku Araştırmaları Derneği’nin önerileri doğrultusunda gecede en az yedi saat uykuyu ifade eden “yeterli uyku” tanımı esas alındı.
İncelenen yılların ve eyaletlerin büyük çoğunluğunda, uyku süresi ile yaşam beklentisi arasında tutarlı ve güçlü bir bağ tespit edildi.
Uyku Yaşam Süresini Neden Etkiliyor?
Araştırma, uykunun yaşam süresini hangi biyolojik mekanizmalar üzerinden etkilediğini doğrudan incelemedi. Ancak uzmanlar, yeterli uykunun kalp-damar sağlığı, bağışıklık sistemi ve beyin fonksiyonları üzerinde hayati bir role sahip olduğunu vurguluyor.
McHill, değerlendirmesini şu sözlerle tamamladı:
“Bu çalışma, uykuya en az beslenme ve egzersiz kadar öncelik verilmesi gerektiğini gösteriyor. İyi bir gece uykusu sadece nasıl hissettiğinizi değil, ne kadar yaşayacağınızı da etkiliyor.”